RIBARSKA BANJA - TURISTICKI VODIC

Indikacije:
Stanja posle koštanih preloma, stanja posle operacije na kostima, kontrakture zglobova, deformacije kičmenog stuba, posttraumatska i postoperativna pareza, pareze nerava, hemiplegije, hemipareze

Prirodni lekoviti faktori:
U Ribarskoj Banji postoje 6 izvora mineralne vode, temperature od 38 do 42°C, a zbog gustih šuma i čistog vazduha ima karakteristike klimatskog mesta

Kulturno-istorijski spomenici u okolini:
Okolina banje je bogata spomenicima kulture iz raznih perioda istorije. Organizuju se izleti do Niša i Kruševca, gradova sa bogatim istorijskim nasledem. Tu su i manastiri Ljubostinja, Veluće, Kalenić itd

Istorija

Područje Ribarske Banje bilo je nastanjeno još u praistorijsko doba, kao i u antičko doba i srednjem veku. Smatra se da su njene lekovite izvore koristili rimski kolonisti i srednjovekovna srpska vlastela. Turci su u Banji izgradili kupatilo u stilu hamama, koje je porušeno 1852. godine. Do tada su bolesnici stanovali u kolibama i venjacima. Desetak godina kasnije podignute su mehana, opšta trpezarija i starešinska zgrada i ozidana dva izvora “Hla­dna sumporača” i “Kničanka”. 1873. godine podignuta je baraka sa nekoliko drvenih kada, potom još nekoliko drvenih zgrada, koje su Turci 1876. spalili (sem glavnog kupatila). Banja je 1882. godine obnovljena, sledeće godine iz­građeno je zidano kupatilo sa kadama, a do 1897. godine, kada je podignuta zgrada za stanovanje sa 16 soba, kruševački trgovci su izdavali gostima svoje barake, venjake i čatmare (“stanove”).

Iako dobro posećena, Banja je krajem prošlog veka bila primitivno ure­đena. Početkom XX veka neugledni “stanovi” su porušeni i izgrađeno je do 1907. nekoliko dobrih zgrada, u kojima se moglo smestiti oko 200 gostiju.

1910. godine izgrađen je največi broj banjskih objekata, postavljena ka­nalizacija, prosečen i nivelisan glavni put. Nivelisanjem zemljišta stvoren je novi teren za zidanje i uređen park, a u banjskom šumskom rejonu (oko 100 hektara) uređene su staze za šetnju. Do prvog svetskog rata izgra­đene su skoro sve važnije zgrade Banje.

Tokom drugog svetskog rata Banja nije radila, a obnovljena je 1946. U sledeće tri godine ona je bila balneološko, a 1949. godine postala je kli­matsko lečilište. Od 1952. godine intenzivnije se radilo na renoviranju i prilagođavanju lečilišta novoj nameni. Pored novih lečilišnih i smeštajnih obje­kata uređeni su skverovi, bioskopska dvorana i letnja bašta. U uskoj banjskoj kotlinici nema više građevinskog zemljišta, jer je raspoloživi prostor (nepun hektar) popunjen, naročito u donjem delu lečilišta. 1959. godine podignuta je jedna stambena zgrada sa 12 stanova, a u periodu 1965—1968. još dve sa deset. Od posebnog značaja je dvospratni hotel otvoren 1964. godine, koji je po iz­gledu i unutrašnjoj opremljenosti bio jedan od najlepših objekata u banjama. Hotel je imao dve sale za ručavanje (550 mesta), veliku terasu (oko 400 kvadratnih metara), bioskopsku dvoranu sa 460 sedišta, modemu kuhinju sa kapaci­tetom od 1.700 obroka, zatim šest soba sa 16 ležaja i prostorije sa ležajima za prolazne goste.

Položaj i priroda

Ribarska Banja se nalazi u centralnoj Srbiji, 34 km jugoistočno od Kruševca i isto toliko jugozapadno od Aleksinca. Leži u dolini Ribarske ili Banj­ske reke, između sela Ribara (1,5 km) i Boljevca, u severoistočnoj podgorini Velikog Jastrepca, na 540 m nadmorske visine. Od najbliže železničke stanice Đunis na pruzi Beograd-Niš, lečilište je udaljeno 22 km.

U Banji se izdvajaju njen gornji i donji deo. Manji deo naselja je u pod­nožju ogolelog uzvišenja Samar. Zbog položaja u podnožju Jastrepca i znatne nadmorske visine, lečilište ima subplaninsku mikroklimu, koja mu daje odlike klimatskog mesta. Lečilište okružuju planinski ogranci i guste šume, koji čine njen vazduh uvek svežim i čistim. Padavina je malo, najviše u maju, a najmanje u februaru. Letnje kiše donose svežinu i vazduh ispunjavaju ozo­nom, dok čest povetarac čini podneblje Banje ugodnim. Banju okružuju hrastove i bukove šume, koje su početkom ovog veka obnovljene, pošto je šumski pokrivač do 1894. godine uništavan. Šume se spuštaju do banjskih zgrada, a u sredini naselja uređen je park. Pod­neblje, planina, šume, termo-mineralna i izvrsna pijaća voda, uz saobraćajnu povezanost i dobro snabdevanje, daju lečilištu karakter balneološkog, klimat­skog i turističkog mesta. Ribarska Banja je 1949. godine proglašena za kli­matsko mesto - vazdušno lečilište.

Mineralni izvori

Topli izvori Ribarske Banje izbijaju duž uporednickog raseda u podnožju brda Samar. Banja ima šest sumporovitih izvora, a glavni i najtopliji (41,5°C) se nalazi pored toplog kupatila. Osim ovog postoji još nekoliko izvora, čija se voda, temperature 28° do 38,7°C, pumpama crpe u rezervoar, pa iz njega razvodi u kupatilo. Svi izvori daju oko 170 litara vode u minutu. Kraj puta za Samar nalaze se dva izvora temperature vode 37,8°C, koja otiče u poseban, stari re­zervoar, a koristi se za kade. Toplo kupatilo ima jedan veliki bazen, dva manja bazena i više kada. Voda hladnog izvora je sprovedena do česme kod kupatila. U klisuri, prema hladnom izvoru, izbija mlaka sumporovita voda (28,1°C). Termomineralne vode Ribarske Banje su sumporovite homeoterme, slabo alkalne i salinične vode. Voda hladnog izvora, koja se koristi samo za piće, jedina je akratopega u Jugoslaviji. Topla voda omogućuje kupanje bez rashlađivanja ili zagrevanja mineralne vode, jer joj je temperatura slična toploti čovečijeg tela.

Hemijska analiza voda Ribarske Banje obavljena je prvi put 1834. go­dine u Beču. Bistra sumporovita voda sadrži najviše natrijum sulfata , natrijum silikata, natrijum karbonata, kao i magnezijum karbonata, sumpornu i hlornu kiselinu, malo gvožđa i aluminijuma.

Lečenje se obavlja kupanjem i pijenjem vode, hladnom vodom ispiraju se grlo, nos i oči. Termalno-mineralna voda leči reumatizam mišića i zglobova, paralizu, ženske bolesti, zatim hroničnt katar organa za disanje (bronhitis), oboljenja želuca i creva, jetre i bubrega, kožne bolesti (ekceme), dijabetes, povišeni krvni pritisak, gojaznost i dr. Kontraindicirana je za sva grozničava stanja, nekumpezirane srčane mane, otvorenu tuberkulozu, krvarenja, skle­rozu, trudnoću i jaču iscrpljenost.

Rekreacija i izletišta
Pored uobičajenig usluga rekreacije, Ribarska banja se odlikuje bogatim kulturnim životom. „Kulturno leto" u Ribarskoj banji, privlači znatnu pažnju o čemu govori činjenica da ovaj program prati preko 3000 gledalaca. Na otvorenoj i zatvorenoj pozornici gostuju kulturno umetnička društava iz svih delova Srbije i inostranstva, ali i pozorišne trupe kako profesionalnih tako i amaterskih pozorišta, organizuju se književni susreti i večeri, koncerti estradne i etno muzike.

Posebna turistička atrakciju predstavlja organizovana poseta manastirima "Sv. Roman" i "Pokrov Presvete Bogorodice" u Đunisu, nedaleko od Ribarske Banje.

Za zaljubljenike u lov i prirodu ogranizuju se hajke na vukove i lisice, lov u otvorenim i zatvorenim lovištima na krupnu i sitnu divljač (jelen, divlja svinja, zec, fazan) kao i sakupljanje lekovitog bilja, šumskih plodova i pečuraka.