PALIC - TURISTICKI VODIC

Palić se nalazi u severnoj Bačkoj, nedaleko od Subotice i srpsko-mađarske granice. To je jezero, naselje, banja i odmaralište, izletište Subotičana i po broju posetilaca najveće vojvođansko letovalište. Jezero i Banja leže sedam kilometara od Subotice, na nadmorskoj visini od 102 metra. Sa Suboticom je povezano asfaltnim putem autobusima i prugom, te su mu saobraćajne veze raznovrsne. Palić je sa severa okružen peskom Subotičke peščare sa voćnjacima i vinogradima, a sa juga plodnim žitorodnim terenima. Palić odlikuje umereno kontinentalna klima. Prosečno ima oko 2100 sunčanih časova godišnje. Banju Palić u stvari predstavlja Palićko jezero, čija je voda zbog veće koncentracije soli lekovita. Zato je ono ne samo kupalište, već i banjsko leči­lište. Palićko jezero nije rečenog porekla, niti predstavlja ostatak iščezlog Panonskog mora, kako se često navodi, već je eolskog porekla. Jezero se sastoji iz dva dela, od kojih je severni (meridijanski) deo prostraniji, duži, širi i dublji (Veliki Palić). Ukupna dužina jezera iznosi 8.250 m, širine do 900 m, površina (bez močvarnog dela) 4,2 km2, a najveća dubina ne premašuje 3,5 m. Jezero ima bočatnu, poluslani vodu, leti zagrejanu do 25oC.

Istorija

Preteča Palića bilo je selo Palegvhaza u pustari Palij, koje se pominje 1462. godine i u turskim tefterima iz 1582. godine (Pališ). Kao Banja Palić, lečilište je poznato od 1782. godine. Sredinom prošlog veka podignuto je toplo kupatilo za leče­nje slanom vodom, a 1852., uz parno kupatilo sa 14 kada otvoren je i prvi hotel pokriven trskom. Jezero-Banju bolesnici koriste od dvadesetih godina XX veka, kada je utvrđeno da mineralna voda isceljuje kožne bolesti. Do 1840. godine okolina je­zera je pošumljena na površini od 10 hektara. Izgradnja kupatila i prvog ho­tela označili su postanak Banje. Mogućnost kupanja i sunčanja, plivanja, veslanja, jedrenja i klizanja (zimi) afirmisali su jezero kao odmaralište, turi­stičko mesto i sportski centar. Njegovo uređivanje je nastavljeno izgradnjom velikog kupatila (kupališta) na vodi na istočnoj strani basena, podizanjem sportskog centra, vikend-naselja, uređenjem prostranog (delom cvetnog) parka i proširivanjem šumskog pojasa (bor, bagrem, lipa, kesten).

Posle I Svetskog rata, tada već u sastavu Jugoslavije, na istočnoj obali Palića je izgrađen Veliki (Muški) štrand, najveći objekat te vrste u tadašnjoj Jugoslaviji.
Posle II Svetskog rata nastavljeno je sa ulepšavanjem Palića. Godine 1950. u borovoj šumi izgrađena je moderna Letnja pozornica od netesanog kamena na kojoj su gostovali mnogi umetnici. Iste godine otvoren je ZOO vrt.
Šesdesetih godina XX veka izgrađen je Sportski centar sa terenima za fudbal, odbojku, košarku, rukomet. Na istočnoj obali je podignuto Vikend naselje gde su mnoge subotičke firme izgradile odmarališta za svoje radnike.

Usled stalnog opadanja nivoa vode, vrućina, smanjenja ribljeg fonda, zastoja vetra i zbog otpadnih voda, još je krajem XIX veka zabeleženo, da je jezersko bilje bujalo. Ovaj proces se ponavljao tokom vremena.
Kulminacija ovog problema je bila u leto 1970. godine kada je zbog velikog zagađenja i nekontrolisanog cvetanja algi, došlo do nestanka kiseonika u vodi zbog čega je praktično uginuo skoro sav živi svet u jezeru.
Jezero je 1971. isušeno iz njega je povađen sav mulj. Izgrađen je prečistač za otpadnu vodu i 1976. jezero je ponovo napunjeno vodom i od onda se kvalitet jezerske vode pomno prati i čuva.

Godine 1978 iskopana je prva bušotina termomineralne vode na Paliću a 1984. je otvoren Termalni bazen.
Uz postojeći prečistač, 1995 je pušten u rad kanal Tisa - Palić, što je u mnogome doprinelo poboljšanju kvaliteta jezerske vode.
U maniru starih vila 2000. godine je izgrađen moderan hotel Prezident a nakon toga je adaptirano nekoliko starih palićkih vila i pretvoreno u luksuzne male hotele.

Mineralni izvori

Voda Palićkog jezera je sumporovita, alkalna i murijatična sa tempera­turom oko 25oC, za vreme toplih leta. Pored ostalog, u vodi ima litijuma i rubidijuma, koji su korisni u lečenju reumatičnih i nervnih oboljenja. U mulju ima i stroncijuma, koji je neophodan pri srašćivanju kostiju. Otuda pri čišćenju jezera nije izvađen sav mulj, jer su baš u njemu skoncentrisane najvrednije mineralne supstance. Novije analize mulja potvrđuju njegovo lekovito dejstvo i medicinski značaj kakav imaju i muljevi Jadranskog mora, koji se koriste u Igalu, Veloj Luci i Portorožu. Lečenje u Palićkoj Banji se obavlja kupanjem, u zagrejanoj vodi toplog kupatila i blatnim oblogama u blatnom kupatilu. Blato se vadi sa jezerskog dna i zagreva. U lečenju se koriste masaža i elektroterapija. Voda i mulj leče reumatizam, išijas, škrofulozu, kožne i ženske bolesti. Pored kupatila sa kabinama, postoje jezerska kupališta.

Rekreacija i izletišta
Palić pruža raznovrsnu razonodu svojim posetiocima, jer pored kupanja u jezeru (dva uređena kupališta) i vodenih sportova, jezero-Banja ima letnju pozornicu (sva u zelenilu i jedna od najvećih u zemlji), zatim "Ribarsku čardu", Lovački muzej, Bačku galeriju slika i dr. Na letnjoj pozornici, podignu­toj 1958. godine, održava se tradicionalni festival pesama i igara naroda Voj­vodine. Uz jezero se nalazi zoološki vrt u Vojvodini, otvoren 1950. godine. Palićko jezero je poznata ornitološka stanica, bogato ribom, te stecište lovaca i ribolovaca, itd.

Od 1992. godine, na Paliću se održava Festival Evropskog filma, a trećeg vikenda u septembru povodom završetka radova u vinogradima i voćnjacima organizuju se Berbanski dani koji počinju živopisnom Berbanskom paradom. Nakon parade sledi Vinska fešta kada posetioci mogu da degustiraju vino i širu. Mulja se grožđe i priređuje izložba voća i povrća. Uz šetalište se postavlja bazar rukotvorina i mala pijaca prerađevina, meda, lekovitog bilja i voća.
Od 1. maja svake godine, počinje turistička sezona, odnosno Palićko kulturno leto, sa veliim brojem manifestacija koje će svakako zadovoljiti svačiji ukus.